Vriesvak
Deze speciale voorzieningen zie je echter alleen bij 3- en 4-sterren kasten. Koelkasten
zijn grofweg in vijf typen in te delen: koelers zonder vriesvak, waarin de temperatuur
tussen 4 en 8 of 9 graden schommelt: koelkasten met een 1 ster vriesvak waarin tot
maximaal -6 graden kan worden gekoeld; 2-sterren kasten die tot -12 gaan; 3-sterren
kasten die tot – 18 koelen(vriezen) en 4-sterren kasten waarin een temperatuur van
-24 graden kan worden bereikt. Maar hoe meer sterren hoe duurder het apparaat. In
tegenstelling tot tafel modellen met vriesvak zijn koel-vries combinaties uitgevoerd
met gescheiden en apart in te stellen koel systemen voor vriezen en koelen. Waar
1- en 2-sterren kasten volstaan met één koel element, hebben 3- en4-sterren kasten
er twee. In elke koelkast is het op de ene plek wel vier tot vijf graden warmer dan
op de andere, afhankelijk van de plaats waar het koel element is aangebracht en omdat
koude lucht zakt en warme lucht stijgt. In een eenvoudige koelkast zit de vries plaat
veelal onder het vriesvak, waardoor deze bovenin het koudst is. In de duurdere 3-
en 4- sterren kast zit het koel element in het midden tegen de achterwand, waardoor
onderin en achterin de laagste temperatuur wordt bereikt. In een 3- en 4- sterren
kast kunnen producten die een lage bewaar temperatuur vereisen, zoals vlees en vis,
dus het beste onderin worden gelegd en eieren, kaas en smeer bare boter juist bovenin,
terwijl het bij de 1- en 2- sterren kasten precies andersom is. Om een zo constant
mogelijke temperatuur te krijgen, zijn koelkasten in de duurdere prijsklasse uitgevoerd
met een ventilator. Die zorgt dat de koude lucht goed door de hele kast wordt verspreid.
Daarnaast zijn er kasten met een speciale nul graden zone, waarin levensmiddelen
die snel bederven twee tot drie maal zo lang kunnen worden bewaard als in een conventionele
koelkast. De Koelkast is hiervoor uitgerust met een geïsoleerd compartiment onderin,
dat extra wordt gekoeld. Andere koelkasten hebben een biofresh zone. Boven de groente
lade is dan een isolatieplaat aangebracht met daarin een filter, dat het vocht reduceert.
Hierdoor blijven groenten langer fris. Hoe groot de technische vooruitgang ook is,
toch komt het nog altijd voor dat mensen teleurgesteld zijn in de prestaties van
hun koelkast. Sommigen hebben te hoge verwachtingen. Ze kopen dan op een warme dag
limonade of bier in de winkel, zetten die in de koelkast en denken dat het binnen
een uur van 17 of 18 graden is afgekoeld naar 4 graden. Maar dat lukt nooit. Zelfs
niet met de duurste 4- sterren kast.
Te warm of te koud….
Problemen bij koelen zijn vaker gevolg van ondeskundig gebruik dan van technische
mankementen. Bijvoorbeeld de thermostaat die te hoog wordt gezet. Om bederfelijke
producten goed te kunnen bewaren, moet de temperatuur tussen de 4 en 7 graden zijn,
bij voorkeur 5 graden. Dan wordt de groei van bacteriën en schimmels het meest geremd.
Veel koelkasten hebben digitale thermometers waarvan het aantal graden, soms aan
de buitenkant kan worden afgelezen. Kan dat niet dan is het zinvol om regelmatig
de temperatuur van zowel het koel gedeelte als ook van het vries gedeelte met de
hand te controleren. Dit kan bijvoorbeeld met een diepvries thermometer welke bij
ARNOLD AIJKENS of een onderdelen shop te koop is voor een gering bedrag en wat ernstig
voedsel bederf kan voorkomen. In de koudere tijden van het jaar zijn er soms te koude
plaatsen in huis waar koelkasten zijn opgesteld. Bijvoorbeeld koel- vrieskasten in
de zogenaamde upside down of dubbeldeurs uitvoering worden vaak gestuurd door één
thermostaat welke de temperatuur in het koel gedeelte meet. Bij omgevingstemperatuur
onder de tien graden wat kan voorkomen in een on verwarmde keuken in de wintermaanden
kan het dus zijn dat de koelkast thermostaat geen impuls meer geeft om de koelkast
te laten aanslaan, omdat het koel gedeelte op de juiste temperatuur is. Echter het
vries gedeelte wordt niet afzonderlijk gemeten maar loopt mee in het enkel compressie
systeem van de koelkast. Doordat dit systeem niet in werking wordt gesteld zal dus
het vries gedeelte oplopen in temperatuur met de mogelijkheid dat het voedsel tot
ontdooiing komt. Vaak denken gebruikers van zo’n koelkast dan dat deze defect is,
wat in deze situatie dus beslist niet het geval is maar de oorzaak kan worden voorkomen
door verwarming van de omgevingstemperatuur van de koelkast.
Er komt dus nog heel wat om de hoek kijken bij het op de juiste manier gebruiken
van een koelkast en vaak wordt daar bij de gebruiker niet bij stilgestaan. Echter
met wat goede informatie zoals deze verstaat ieder al snel de Kunst van het koelen.
?
ARNOLD AIJKENS INFORMATIEBLAD KOELEN
Geen deur in huis die zo vaak open en dicht gaat als de deur van de koelkast. Geen
kast in huis ook, waar we zoveel profijt van hebben. Of de thermometer 3 of 30 graden
buiten temperatuur aanwijst, dankzij de koelkast zijn we dag in dag uit verzekerd
van koude drankjes en vers voedsel.
In heel Nederland is geen huis meer te vinden waar je geen koelkast tegenkomt. Soms
moet je er misschien even naar zoeken omdat hij onopvallend is ingebouwd, maar steeds
vaker springt ie onmiddellijk in het oog. De koelkast is een blikvanger geworden.
Vooral de riante kasten naar Amerikaans model, met dubbele deuren en uitwendige ijsblokjes
makers, fungeren in menig moderne keuken als pronkstuk. Een koelkast mag dan in de
eerste plaats functioneel zijn, het oog wil ook wat. Toch is de ontwikkeling in vormgeving
niets vergeleken met de technische vooruitgang die de laatste jaren is geboekt. Sinds
1980 zijn de koelkasten liefst 60 % zuiniger geworden. Deze energie besparing is
vooral te danken aan verbetering van de isolatie, optimalisering van de compressoren
en toepassing van (micro-)elektronica. Daarnaast zijn ze milieu vriendelijker dan
ooit. Schadelijke stoffen zitten er praktisch niet meer in . Het isolatie schuim
bevat geen cfk meer en de koelvloeistof is vrij van hfk. Dat maakt de koelkast van
dit moment voor meer dan 95 % recyclebaar. Daar komt nog eens bij dat ze steeds vaker
zijn voorzien van allerlei technische snufjes. Nul graden en biofresh zones bijvoorbeeld,
digitale thermometers, uitwendige temperatuurregelaars en ventilatoren.
